Max Havelaar is de nieuwe assistent-resident in Lebak, op Java. In de archiefstukken van zijn voorganger leest hij dat er veel onrechtmatigheden zijn tegen de inlandse bevolking. Havelaars superieur, de resident van Bantam, heeft nog geen enkele maatregel genomen om een eind te maken aan de uitbuiting van de bevolking door de regent, die voortdurend geld nodig heeft om zijn grote familie en hofhouding te onderhouden. Als Havelaar zijn superieur daarmee confronteert, komt het tot een conflict.